افزایش فرصتهای سرگرمی و یادگیری از طریق بازی با آب
با رسیدن به اوج تابستان فرصتهای آببازی، تجربهای سرگرمکننده، با طراوت و لبریز از شادی را برای کودکان فراهم میکند. این مقاله ایدههای مفیدی در مورد چگونگی افزایش فرصتهای سرگرمی و یادگیری از طریق بازی با آب را ارائه میدهد.
مربیان مهد و دبستان با گنجاندن آببازی به عنوان یک مبحث اصلی در کلاس درس و ارائه آن در فضای باز، محیطی شاد برای کودک فراهم میکنند. اما باز هم این بازی به گونهای در حال انقراض است. شاید وقت آن است که کمی دقیقتر به ماهیت آببازی و پتانسیلهای آن داشته باشیم.
آب وسیلهای برای ساخت بازیهای هدفمند است. درست مثل ماسه، شن و بلوکهای اسباببازی. کودکان میتوانند بدون محدودیت از آن استفاده کنند. برخلاف بسیاری از اسباببازیهای تجاری و پر زرقوبرق امروز، آب اسباببازی است که بدون هیچ گونه هزینهای، کنجکاوی، تخیل و خلاقیت کودک را تقویت میکند.
در اوایل دوران کودکی آببازی میتواند سبب ایجاد مفاهیم، رشد زبان و ارتقای مهارتهای اجتماعی گردد و کودک را به کشف ساختار و ویژگیهای آن سمت و سوق دهد. این دقیقاً هنر مربی و والدین است که از این ابزار پرطرفدار در جهت رشد مهارتهای کودک استفاده کنند.
کودکان از آببازی چه چیزی میتوانند یاد بگیرند؟
آببازی هدفمند میتواند رشد شناختی را تقویت کند، مفاهیم ریاضی و علوم را آموزش دهد، مهارتهای فیزیکی را تقویت کند، یادگیری اجتماعی و تلاش گروهی را ارتقا دهد و تجربیات زبانی را غنی گرداند.
رشد شناختی
روانشناسی شناختی مدرن معتقد است که کودکان میل به درک دنیای خود دارند. آنها با توجه به فرصتهایشان نقشهها یا چارچوبهای ذهنی را میسازند که از طریق آن، مفاهیم توسعه مییابد. علاوه براین، کودکان اطلاعات جدید را در نقشههای ذهنی موجود جذب میکنند تا مفاهیمی را که ساختهاند اصلاح و گسترش دهند. هنگامی که اطلاعات جدید در چارچوب موجود نگنجد، ساختار باید به گونهای تنظیم شود که ورودی جدید را در خود جای دهد. این عدم تناسب، برگ برندهای برای مربیان و والدین به حساب میآید. زیرا که موقعیتهای گیجکننده و بدیع میتواند یادگیری را تقویت کنند. به عوان مثال، کودکی که با اشیای مختلف در آب، بازی میکند ممکن است به این نتیجه، به اشتباه دست یابد که اجسام سنگین غرق و اجسام سبک شناور در آب میمانند. کودک نقشههای ذهی ناقصی برای مفاهیم «اشیای شناور» و «اشیایی که غرق میشوند» ساخته است. اگر آن کودک با جسم سنگین و شناور دیگری برخورد کند دچار عدم تعادل، ناهماهنگی شناختی و باورهای متضاد میگردد. از آنجایی که جسم سنگینی که شناور است در چارچوب ذهنی کودک برای شناور شدن و غرق شدن نمیگنجد، کودک برای تنظیم چارچوب فکری خود به چالش کشیده میشود. کاوش و کسب تجربه در این مفهوم، مهارت حلمسئله و تفکر را در کودک ارتقاء میدهد و ذهنش را آماده یادگیری مفاهیم ریاضی و علوم میگرداند.
یادگیری ریاضیات
بسته به اینکه مربی یا والدین چه چیزی را برای بازی در آب انتخاب کردهاند میتوان مفاهیم ریاضی خاصی را به کودک آموخت. لیست زیر شامل نمونههای از مفاهیم ریاضی است که میتوان از طریق آببازی به کودک یاد داد.
خالی / پر
کم / زیاد
قبل / بعد
بیشتر / کمتر
سبک / سنگین
مشابه / متفاوت
بیشتر از / کمتر از
طبقهبندی اجسام
اندازهگیری مایعات
شمارش ترتیبی و شمارش منطقی
یادگیری علوم
آببازی کودکان را به پرسش سؤالها سوق میدهد. این چه کار میکند؟ چگونه میتوان آن را تغییر داد؟
کنجکاوی، خلاقیت را برمیانگیزد و سؤالات بیشتری را برای به چالش کشیدن تحریک میکند. کودکان درحین کشف خواص آب، هم در تفکر استقرایی (از حقایق و مفاهیم برای ایجاد یک نتیجهگیری کلی استفاده میشود) و هم در تفکر قیاسی ( استنتاج حقایق و مفاهیم خاصی است که از یک اصل کلی حمایت میکند) شرکت میکنند. این دو تفکر میتواند نیرو، انرژی، خواص مایعات، حالتهای ماده، جابهجایی، کشش سطحی، آلودگی، محلولها و اکولوژی را به کودک یاد دهد.
یادگیری مهارتهای فیزیکی
مهارتهای فیزیکی از طریق ارتباط دستها با آب شکل گرفته و سبب تقویت هماهنگی حرکات چشم و دست میگردد. کودکان با بلند کردن سطلها، آب را پر و خالی کرده و با در دست گرفتن اسفنج برای تمیز کردن محوطهی بازی، عضلات ریز و درشت دستهایش را به کار میگیرد و از این راه مسئولیتپذیری را میآموزد.
یادگیری مهارتهای اجتماعی
آببازی میتواند یک بازی انفرادی، دونفره یا دستهجمعی باشد. شکل بازی هر چه که باشد، کودک فرصتهای زیاد دارد تا مهارتهای همفکری، احترام به حریم شخصی، رعایت ادب و دنبال کردن دستورالعملها را یاد بگیرد.
یادگیری زبان
بچهها درطول بازی، با زبان عامیانه سخن میگویند و این به کودک اجازه میده تا خود را واضحتر بیان کند. در دل بازی کودک دایره واژگانش افزایش مییابد و کلمات انتزاعی به شکل عینی بهکاربرده میشوند.
علاوه بر مزایای رشد زبان شفاهی، آببازی را میتوان به تجربیات زبان نوشتاری نیز تعمیم داد. همانطور که کودکان پیشبینیهای خود را انجام میدهند و بررسی میکنند، میتوان آنها را تشویق کرد تا یادداشت نیز کنند (بعد از شش سالگی) به این ترتیب کودکان یاد میگیرند که نوشتن میتواند به ما کمک کند تا اطلاعات را به خاطر بسپاریم یا از آنها خاطرات شیرین، داستانی بسازیم.
آببازی در خانه
همه ما میتوانیم بسته به بودجه و هزینه در نظر گرفته شده مکان و ابزارهایی را برای آببازی کودکان فراهم کنیم. مواد را با توجه به پتانسیل آنها برای یادگیری و البته ایمنی، با دقت انتخاب کنید تا آببازی را تقویت کنید. تجهیزاتی که لبههای تیز دارند یا ممکن است بشکنند یا زنگ بزنند هرگز نبایداستفاده شوند. نیها بالقوه خطرناک هستند، زیرا کودکان بسیار خردسال به جای دمیدن در آنها تمایل به مکیدن دارند. توجه داشته باشد، تجهیزاتی که مرتباً تغییر یا اصلاح میشوند، علاقه را تجدید و تفکر واگرا را تحریک میکنند.
تمیز کردن را به بخشی از تجربه یادگیری تبدیل کنید. در پایان بازی از کودک بخواهید تا مکان مورد نظر را به شرایط قبل از بازی برگرداند تا از این طریق مهارت مسئولیتپذیری را بیاموزد.
نقش مربی و والدین چیست؟
وظیفه مربی و والدین در این مسیر:
۱.بازی را طوری تنظیم کنید که کودکان با مواد متنوع، چالشبرانگیز و هیجانانگیز بیشتری در ارتباط باشند.
۲. گاهی اوقات سؤالات باز بپرسد، به بچهها گوش کنید ، استفاده از واژگان جدید را الگوبرداری کنید، پیشبینی را تشویق کنید و با تأمل به آنچه کودکان انجام میدهند، توجه کنید.
۳. هر از چند گاهی به بچهها توضیح دهید، به آنها فرصت دهید تا از تجربیاتشان برای دیگران بگویند که در بازی چه کردهاند و چه چیزی یاد گرفته اند.
۴. گهگاه به کودک کمک کنید تا تلاشهای خود را ارزیابی کند و برای کارهایی که فردا میتواند انجام دهد برنامهریزی کند
نقش مربی همچنین شامل برقراری ارتباط با والدین در مورد اهمیت بازی نیز میباشد (تیلور ۱۹۹۱). وقتی والدین میپرسند «کودکان ما در این مهد چه چیزهای را یاد میگیرند؟» در مورد این تجربه شگفتانگیزی که فرزندانشان در آببازی یاد میگیرند به آنها بگویید و در نهایت آنها را دعوت کنید تا از نزدیک دیدن کنند و شادی و رضایتی را که بچهها به طور مستقیم از دنیای خود یاد میگیرن، مشاهده کنند.
۱۰ ایده برای ترویج یادگیری اکتشافی در آببازی
۱. یک ظرف بزرگ پر از آب با تعدادی اسباببازی برای کودک در نظر بگیرید تا بتواند تجربیاتی با عروسک پلاستیکی شناور، ماشین کوچک غیر شناور، یک تکه چوب، یک تکه صابون و چند تک یخ شناور داشته باشد.
۲.یک تنگ پلاسیکی شفاف را پر از آب کنید و به کودک نشان دهید که از پشت تنگ آب، دستهایش چقدر بزرگ دیده میشوند.
۳. چندین ظرف پلاستیکی کوچک را با آبرنگ پرکرده و در فریزر بگذارید تا یخ ببندند. این یخها میتوانند به منزله آجرهایی در قلعه برفی باشند یا میتوانند به آرامی در وان یا استخر آب شوند.
۴. .از ظروف مخصوص اسپری برای آبپاشی کردن میتوانید استفاده کنید. کودک میتواند برای مثال قسمتی از دیوار خانه را رنگ بزند یا با آبپاش یا اسپری، چمن و گلها را آبیاری کند.
۵. حروف الفبای فومی یا پلاستیکی تهیه کنید و با تورهای ماهیگیری حرفی را که صید میکنید نام ببرید یا حروفی که نام شما را تشکیل میدهد صید کنید.
۶. سوپ اعداد درست کنید. اعداد فومی را با ملاقه در ظرف بکشید، آنها را به کودکتان سفارش دهید، نام ببرد تا کودک درکی از مفاهیم بزرگتر و کوچکتر پیدا کند.
۷. کودکان را به چالش بکشید تا با استفاده از مواد بازیافتی روی قسمی از آب پل بسازند.
۸. ازکودک بخواهید تا با اشیا قایق بسازد، سپس بدون استفاده از دست، آن را از یک طرف آب به سوی دیگر هدایت کند.
۹. فلفل را روی آب بپاشید سپس یک تکه صابون را در وسط آن بیاندازید تا شاهد تجربهای جدید باشد.
۱۰. با ریختن آب روی روزنامه که در داخل کیسه فریزر زیپدار است یک لنز آب بسازید.
وسایل آببازی برای کودکان
۱. ظرف بزرگ یا وان حمام پر از آب.
۲. آبپاش، لوله، قیف و… (وسایلی که آب در آنها نمیماند).
۳. انواع بطریهای پلاستیکی خالی مانند: بطری شامپو، مایع ظرفشویی و… وسایل که به هنگامی فرو رفتن در آب، حباب میسازند.
۴. اسنفج، دستمال کاغذی، قرقره، قاشق و انواع وسایل و اسباببازیهایی که در آب فرو رفته و یا روی آن شناور میمانند.
۵. صابون یا شامپو برای تولید کف و ایجاد حباب برای بازی.
۶. عروسک، لباس و پارچه برای شست و شو و چگونگی نظافت اعضای بدن.